( وسْأَلْ مَنْ أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رُسُلِنَا ) « 1 » و آيه‌ى كريمه‌ى : ( فَسْأَلْ الَّذِينَ يقْرَؤُنَ الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِك ) « 2 » بنابراين حق بودن اصل معراج ، امرى اسلامى و مسلّم است كه مسلمان نمى تواند در آن ترديد داشته باشد و از معجزات بزرگ حضرت رسول صلىالله عليه وآله و عروج به جسد بوده است و ظاهر اين است كه چنين جريانى وقتى اعجاز است كه به جسد باشد و گرنه سير روحى براى انسان ها هم از اينجا به آنجا و از زمين به آسمان ، از مكه تا آفريقا و همه جا امكان پذير است ؛ هرچند فرقى كه اين سير با سيرهاى ديگران دارد اين است كه براى پيغمبر صلىالله عليه وآله در اين سير ، حقايقى كشف شد كه براى ديگران عاده‌ى امكان كشف آن حقايق نيست . اما انصافاً آنچه از ابتدا از اين معراج تلقّى شد و مؤمنين به آن ايمان آوردند و پيغمبر اكرم صلىالله عليه وآله را تصديق نمودند و كفار آن را نپذيرفتند و به استهزاء گرفتند ، معراج جسمانى بود و در هيچ كجا هم نداريم كه پيغمبر صلىالله عليه وآله به آنها جواب داده باشد كه من معراج جسمانى نكرده ام كه شما نمى پذيريد ؛ بلكه ظاهر حالِ آن حضرت هم تأكيد بر جسمانيت معراج بود . به هر حال بسيارى انكار معراج جسمانى را انكار ضرورى دين دانسته و موجب كفر و ترتب احكام ارتداد مى دانند و بعضى هم مقيد مى كنند به

--> ( 1 ) . سوره‌ى زخرف ، آيه‌ى 45 . ( 2 ) . سوره‌ى يونس ، آيه‌ى 94 .